Олох киэҥ аартыгар атаарбыт оскуолабытыгар махталлаахпыт

М.В.Мегежекскай аатынан Маалыкай орто оскуолатын 140 сылыгар ананар.

Мин Маалыкай орто оскуолатыгар 1966 с. бастакы кылааска үөрэнэ киирбитим. Бастатан туран, үөрэппит учууталларбын ахтан-санаан ааһыахпын баҕарабын. Маҥнайгы  учууталларбыт “А” кылааска опыттаах учуутал Иванова Елена Семеновна, “Б” кылааска эдэр учуутал Иванова Олимпиада Дмитриевна этилэр. Елена Семеновна “А”-лары 4 сылы быһа такайан үөрэппит буоллаҕына, биһиги “Б”-лар 3 учууталга үөрэммиппит. Бастакы учууталбын Олимпиада Дмитриевнаны наһаа истиҥник саныыбын. Үѳрэҕин саҥа бүтэрэн кэлбит эдэркээн учуутал олус да кыһаллан үөрэтэрэ, саҥа дьиэтиттэн тэйэн оскуолаҕа киирбит оҕоҕо ийэлии истиҥ сыһыаннаах этэ. Онтон иккис кылааска Окоемова Варвара Гаврильевна диэн саҥа учуутал кэлбитэ. Кини туһунан кытаанах ирдэбиллээх, чиҥ билиини биэрэр учуутал этэ диэн өйдөбүл хаалбыт.

 

Ордук төрдүс кылааска үөрэппит учууталбытын Аммосова Матрена Степановнаны кытта наһаа чугастык алтыспыппыт. Эйэҕэс майгылааҕын, оҕолору кытары тэҥнээҕин курдук кэпсэтэрин, кылаас таһынан үлэни элбэхтик тэрийэрин бары сѳбүлүүр этибит. Дьиэтигэр ыалдьыттатара, походтарга, субуотунньуктарга сылдьааччыбыт. Сотору-сотору кылааспытын хомуйуу, кылаас муннугун оҥоруу, паартаны сууйуу, о.д.а. тэрээһиннэр буолааччылар. Учууталларбыт көҕүлээһиннэринэн Украина оҕолорун кытта билсэн суруйсан, хаста даҕаны яблоколаах, акварель кырааскалардаах, маскарадтардаах, шариктардаах посылка тутан үөрүү бөҕө буоларбыт.

Ол саҕана кылаас аайы маһынан оттуллар оһохтор бааллара. Переменаҕа ohox кэннигэр саһыалаһа оонньуурбут. Сороҕор, уруок кэмигэр наһаа мэниктээбит оҕо ол ohox кэннигэр туран буруйун «боруостуура» да баар буолааччы. Тѳрдүс кылааска Николаева Даша олохтоохтук хомунуу кэмигэр ол ohoҕy испиэскэлээн маҥхатан кэбиспитэ, бары сөҕүү-махтайыы бөҕө буолбуппут.

Бэһис кылааска тахсыбыппытыгар салайааччынан биология учуутала Иванов Иннокентий Гаврильевич, “А”-ларга – математика учуутала Платонова Мария Васильевна, онтон үрдүкү кылаастарга химия учуутала Гуляев Семен Васильевич буолбуттара. Алын кылаастарга сымнаҕас учууталларга үөрэммит буоллахпытына, дьэ, кытаанах ирдэбиллээх учууталга түбэспиппит. Бары да толлорбут. Ахсыс кылааска үѳрэнэ сырыттахпытына, аһаҕас кылаас чааһа буолбута. Онно учууталбыт сорудаҕынан бѳһүөлэкпит историятын үөрэтэн, тус-туспа темаларынан үллэстэн, дакылаат оҥорбуппут. Миэхэ балыыһа историята түбэспитэ. Ким эрэ булчуттар тустарынан кэпсээбитин ѳйдѳѳн хаалбыппын. Араас кыыл тириилэрин лоскуйдарын хордуоҥкаҕа сыһыаран аҕалбыт этэ. Кэлбит учууталлар наһаа сэргээбиттэрэ, ыйытыы бөҕөнү биэрбиттэрэ, хайҕаабыттара аҕай. Ол кылаас чааһын туһунан саха тылын учуутала Ксенофонтов Василий Кириллович оройуон «Коммунизм суола» хаһыатыгар таһаарбыта.

Кэнники санаатахпына, учууталбыт итинэн оҕо тѳрѳѳбүт дойдутун историятын билиэхтээх, дьонун-сэргэтин ытыктыахтаах диэн патриотическай ѳйдөбүлү иҥэрбит эбит. Уонна биир түгэни өйдүүбүн. Учууталбыт соҕуруу курорка бара сылдьан, хас биирдиибитигэр Ленин тѳбѳлѳѳх тѳгүрүк значок уонна уруучука кэһиилээх кэлбитэ.

 

Үѳрэппит учууталларбыт бары даҕаны олус кыһаллан, оҕону ѳйдѳтѳр, олоххо бэлэмниир курдук үѳрэтэллэр эбит. Ол курдук, нуучча тылыгар уонна литературатыгар Григорьева Екатерина Николаевна, Иннокентьева Анастасия Ивановна, Анисимова Мария Алексеевна, Михайлова Дарья Николаевна, Ощепкова Людмила Тимофеевна үѳрэппиттэрэ. Бары даҕаны идэлэрин баһылаабыт учууталлар этэ. Екатерина Николаевна грамматикаҕа наһаа да элбэх кѳрдѳрѳр матырыйаалы туттара, ол саҕана барытын илиинэн ватмаҥҥа суруйан, араас өҥүнэн арааран, тыллар, этиилэр састаабтарын  үөрэтэрэ наһаа өйдөнүмтүө буолара. Олус үчүгэй буочардаах этэ. Онтон үрдүкү кылаастарга Людмила Тимофеевна Ощепкова диэн үрдүк таһымнаах учуутал үѳрэппитэ. Нуучча классиктарын айымньыларын наһаа да үчүгэйдик кэпсиирэ.  Сотору-сотору өйтөн суруйтарара.

Математикаҕа ортоку кылаастарга Михайлов Егор Eвтропьевич, Платонова Мария Васильевна, үрдүкү кылааска Иванова Александра Алексеевна үөрэппиттэрэ. Егор Евтропьевич геометрияҕа дуоскаҕа оҥорор чертежтара наһаа да аккуратнай буолааччылар, буукубалара барыта тэбис-тэҥ, линиялара көбүс-көнө.

Мин саамай убаастыыр, махтанар учууталбынан Александра Алексеевна Иванованы ааттыыбын. Александра Алексеевна уруок кэмигэр кытаанах дьиссипилиинэни ирдиирэ. Түргэн-тарҕан туттунуулаах буолан, биир уруокка олус элбэҕи оҥортороро. Оҕолор атыҥҥа аралдьыйар, кэпсэтэр буоллахтарына олох сөбулээбэтэ. Улаханнык аралдьыйар бокуой да биэрбэт этэ — уруоктара наһаа интэриэһинэй буолааччылар. Кини ыытар математикатын уруоктарыгар уустук да холобуру, oҕoҕo тиийимтиэ гына быһаара-быһаара, суоттатара.

Кини математиканы таһынан, кыргыттарга домоводствоны үөрэппитэ. Домоводство уруогар оҥоһуктар кэмигэр бүтэн, сыаналанан иһиэхтээхтэрэ. Быыстапкаларга элбэхтик кыттыһар этибит. Кини биэрбит домоводствотын уруоктара кэнники олохпор олус туһалаабыттара. Бэйэтэ тугу сатыырын барытын биһиэхэ үөрэппитэ быһыылааҕа: баайарга, иистэнэргэ, сабынан уонна оҕуруонан быысабайдыырга, ас астыырга, бэл диэтэр, торт кытта астыыр этибит.

Саамай элбэх оҕо сѳбүлүүр учууталынан география учуутала Федоров Николай Григорьевич диэтэхпинэ, арааһа сыыспатым буолуо. Оҕолорго биир тэҥ налыччы сыһыаннаах буолааччы. Кими да улаханнык мөхпүтүн, сэмэлээбитин ѳйдөѳбѳппүн. Биһиги да кини уруогар улаханнык мэниктээбэт этибит. Араас дойдулар тустарынан картаҕа көрдөрө-көрдөрѳ кэпсиирин интэриэһиргээн истээччибит.

Историяҕа Прокопьева Анастасия Семеновна, Петров Николай Семенович үөрэппиттэрэ. Анастасия Семеновна уруокка наһаа мэниктээтэхпитинэ: «Айдаарбакка олордоххутуна, уруогу эрдэ бутэрэн баран, остуоруйа кэпсиэҕим», — диэн кѳрдѳһѳрүн ѳйдүүбүн. Олох улаатыахпытыгар диэри остуоруйаны сѳбүлээн истэр этибит. Николай Семенович улахан баҕайы куоластаах, ис сүрэҕиттэн үлүһүйэн туран кэпсиирэ. Сороҕор уолаттар тугу эмит ыйытан, тематыттан халытан кэбиһэр түбэлтэлэрэ баар буолааччы. Кини өссө сайынын үлэ уонна сынньалаҥ лааҕырын салайан үлэлэтэр этэ. Элбэх оҕо  «Тиэргэн» диэн сиргэ биир ый балааккаларга олорон оттуур этибит. Кэмигэр сынньанан, кэмигэр үлэлээн, сөтүөлээн, астынан сайыны атаарарбыт.

Саха тылыгар Ксенофонтов Василий Кириллович, Петрова Мария Николаевна, Игнатьева Анна Никифоровна үөрэппиттэрэ. Василий Кириллович «Юный корреспондент» диэн куруһуоктаах этэ. Элбэх оҕо онно дьарыктанара. Оройуон хаһыатыгар, «Бэлэм буолга» ыстатыйа суруйан ыытааччыбыт. Анна Никифоровна үрдүкү кылаастарга үөрэппитэ. Саха улуу суруйааччыларын айымньыларын кини биһиэхэ өйдүү-саныы сылдьар гына тиэрдибитэ.

Химияҕа Гуляев Семен Васильевич үөрэппитэ. Аны санаатахха, химия курдук ыарахан предмети наһаа да өйдөнөр гына үөрэппит эбит. Бастаан сахалыы үөрэтэн саҕалаабыппыт. Ол ордук ыарахан курдук этэ, онтон 8-с кылаастан нууччалыы буолан, түргэнник өйдөнөр буолбута.

Физикаҕа Иванов Николай Никифорович саҥа үөрэтэн иһэн, олохтон туораабыта, онтон салгыы эдэр учуутал Александров Николай Николаевич үөрэппитэ. Кини салайар физика куруһуогар дьарыктанан радио хомуйбуппут, 4-5 радиоттан Егоров Артур эрэ хомуйбут радиота үлэлээбитэ. Артур кэнники сибээс техникумун бүтэрбитэ.

Физкультураҕа Аммосов Ким Николаевич, Дмитриев Василий Егорович үөрэппиттэрэ. Ордук волейбол уонна баскетбол оонньуурбутун өйдүүбүн. Элбэх оҕо спордунан, ордук баскетболунан Иванов Матвей, Аммосов Аркадий, Васильев Аркадий, Максимов Коля, Саввинов Ваня, Саввинова Тома, Иннокентьева Роза, Тихонова Еля, Иванова Вера, Семенова Рита дьарыктанар этилэр.

Ырыа уруога диэн баар этэ. Онно Максимов Спиридон Петрович үөрэтэрэ. Ырыаһыттарбыт: Васильева Лия, Иванова Валя, Саввинов Ваня, Аммосов Аркадий. Кинилэр уус-уран самодеятельность фестивалларыгар кылаас уонна оскуола чиэһин элбэхтэ көмүскээбиттэрэ. Биһиги үөрэнэрбит саҕана Маалыкай оскуолатын хора оройуоҥҥа биир бастыҥнарынан биллэрэ. Салайааччынан энтузиаст учуутал Семенов Егор Васильевич буолара. Кини бэйэтэ элбэх оҕоттон талан сыымайдаан ылара. Кытаанах ирдэбиллээх буолааччы. Биһиги кылаастан Иванова Валя сылдьарын өйдүүбүн.

Өссө биир умнуллубат өйдөбүл сэттис кылаас кэнниттэн быһыылааҕа, Лотова Александра Ефимовна үчүгэй үөрэхтээх оҕолору хомуйан, Элгээйигэ айылҕа музейын кѳрдѳрѳ илдьибитэ. Трамвайынан айаннаан тиийэн, наһаа үчүгэй музейы көрбүппүт. Музей директора, Социалистическай Үлэ Геройа Андреев Борис Николаевич бэйэтинэн экскурсия оҥорбута. Хас биирдии экспонатын хантан, хайдах булбутун сиһилии кэпсээбитэ, Индияттан араас дьэрэкээн дьүһүннээх лыахтары тутан аҕалбыт этэ. Павлин, араас эбисийээнэлэр, о.д.а. биһиги дойдубутугар суох араас кыыллар чуучулаларын сөҕө кѳрбүппүт. Борис Николаевич музейын декорациятын бэйэтэ толкуйдаан уруһуйдаан дьикти үчүгэйдик оҥорор эбит. Америка, Австралия саванналарын, джунглины, кумах куйаар айылҕатын үтүгүннэрбит, оннооҕор Шишкин «Утро в сосновом бору» диэн хартыынатын үүт-үкчү оҥорбут, эһэлэрэ дьиҥнээх чуучулалар олох тыыннаах курдуктар этэ.

Ахсыс кылаас кэнниттэн түөрт кыыс Бүлүү педучилищетыгар үѳрэнэ барбыттара. Кылааспыт саамай бастыҥ үѳрэнээччитэ Спиридонова Анфиса, эмиэ үчүгэй үѳрэнээччилэр Настя, Валя Афанасьевалар, Валя Иванова. Училищеларын ситиһиилээхтик бүтэрэн, кэнники үөрэхтэрин үрдэтинэн, билигин Анастасия Васильева, Валентина Кривошапкина бэтэрээн учууталлар. Валентина Мордовская Ленинградка электротехническай институтка үөрэнэн баран, Эстония Таллин куоратыгар олохсуйбута ыраатта, бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор, хомойуох иһин, Анфиса Стручкова Мэҥэ-Хаҥалас Бүтэйдээҕэр учууталлыы сылдьан ыалдьан, бу олохтон эрдэ туораабыта.

Тохсус кылааска Малдьаҕартан уонна Хатыыттан элбэх оҕо үөрэнэ кэлбитэ. Малдьаҕар оҕолоро биһиги кылааска, Хатыылар – “А”ларга киирбиттэрэ, бары интернакка олороллоро. Олус иллээх-эйэлээх этилэр. Хатыыттан наһаа элбэх оҕо кэлэн кылаастарыгар баппакка, сорохторун биһиги кылааска көһөрбүттэрэ, онон кылааспытыгар 36 буолбуппут. Онон паарта тиийбэккэ үстүү буолан олорбуппут.

Тохсус, онус кылаастарга английскай тылы аан бастаан үөрэппиппит. Учууталбыт Тарасова Ксения Васильевна наһаа кыһаллан үөрэтэрэ, оҕолорго истиҥ сыһыаннаах этэ.

Кылааспыт лидеринэн Николаева Даша буолара. Кини мэлдьи староста, пионерскай этэрээт председателэ, комсорг, онтон кэнники оскуола комсомольскай тэрилтэтин секретара буолбута. Билигин Степанова Дария Ивановна АГАТУ доцена, тыа хаһаайыстыбатын наукатын кандидата, студеннары үөрэтэрин тэҥэ чинчийэр үлэтинэн дириҥник дьарыктана сылдьар учуонай.

Оскуоланы бутэрэрбитигэр үчүгэй үөрэхпит иһин, мин уонна 10 “А” кылаастан Еремеева Валерия буолан, Комсомол Обкомун Грамотатынан наҕараадаламмыппытынан киэн туттабын.

Билиигэ-көрүүгэ кынаттаабыт учууталларбыт барахсаттарга куруук барҕа махталлаахпыт!

Оскуола кэнниттэн үксүбүт төрөөбүт дойдубутугар хаалан, 2-3 сыл производствоҕа үлэлээбиппит, уолаттар ытык иэстэрин толорон Армияҕа сулууспалаабыттара. Онтон салгыы үөрэнэн, үксүбүт идэлээх специалистар буолан, норуот хаһаайыстыбатын араас салааларыгар үлэлээн бочуоттаах сынньалаҥҥа олороллор, сорохторбут билигин даҕаны үлэ үөһүгэр сылдьаллар.

Биһиги выпустан элбэх оҕо учуутал уонна иитээччи идэтин баһылаабыттара, ол курдук: Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх учуутала, Россия үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, Орто Амма нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо Валентина Кривошапкина өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр ааттаах-суоллаах учуутал, элбэх конкурстар кыайыылаахтара, Таатта Харбалааҕар саха тылын учууталынан ситиһиилээхтик үлэлии сылдьар; Россия иитиитин уонна үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһиттэрэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуннара бэтэрээн учууталлар: Анастасия Васильева, Таисия Иванова, Розалия Данилова; Лилия Бурнашева; Мария Мордосова норуот маастара; Анатолий Ксенофонтов национальнай ыстаныыга спорт маастара; Иван Саввинов  ССРС спордун маастара, өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр боксер, элбэх күрэхтэһиилэр кыайыылаахтара, Нерюнгри куоракка ѳр сыл тренердээн элбэх оҕону боксаҕа эрчийбитэ. Уһуйаан үлэһиттэрэ: Мирослава Иванова иитээччи, Мэҥэдьэк нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, төрөөбүт нэһилиэгин үлэһит дьонун туһунан элбэх кинигэ ааптара,  Елена Гаврильева Антоновка уһуйаанын сэбиэдиссэйэ, Розалия Данилова иитээччи көмөлөһөөччүтүнэн олус бэркэ үлэлээбиттэрэ.

Доруобуйа харыстабылын ветераннара: Валентина Егорова старшай медсестра, Россия доруобуйатын харыстабылын туйгуна, Светлана Васильева лаборант, Россия үтүөлээх донора, Галина Егорова фельдшер-лаборант, Анна Степанова медсестра, Лилия Ушканова санитарка.

Тыа хаһаайыстыбатын специалистара: Матвей Иванов Горнайга Кэптин бөһүөлэгин управляющайынан үлэлээбитэ, Николай Степанов ыраах Анаабыр улууһун Үрүҥ Хайаҕа Бегичев арыытыгар табаһыттаабыта; элбэх оҕо дойлударыгар өр сыл Ст. Васильев аатынан совхозка үлэлээбиттэрэ, үлэ ветераннара: Маргарита Степанова зоотехник, Х ыҥырыылаах Саха Ѳрөспүүбүлүкэтин Үрдүкү Сэбиэтин депутата Ольга Иванова ветеринарнай учаастак сэбиэдиссэйэ, Ион Егоров инженер-механик, Василий Тимофеев экономист, главнай зоотехник, Анатолий Андреев зоотехник, Христофор Анисимов отделение биригэдьиирэ, Василий Афанасьев механик, Николай Иванов кадровай булчут, Владимир Кириллин охотовед, механизатордар: Андрей Петров, Владимир Иванов, Виктор Еремеев, Аркадий Васильев, Григорий Федоров; электриктэр: Юрий Петров, Борис Жондоров;  онтан да араас үлэлэргэ совхозка өр сыл Альбина Анисимова, Федора Суздалова, Сергей Ушканов, Виталий Седалищев, Александра Данилова, Мария Попова үлэлээбиттэрэ .

Милиция ветераннара: Николай Елисеев, Анатолий Николаев. Атыы-эргиэн үлэһиттэрэ: Марфа Яковлева, Вера Егорова, Розалия Моякунова, Агафья Иванова.

Сэдэх идэлээх специалистар: Елизавета Ушканова — метеоролог, Розалия Андреева — страховой агент, Валерия Еремеева — гидрогеолог, Владимир Дмитриев — техник-лесовод,  Любовь Федорова — телеграфист, Артур Егоров — связист.

Атын да оҕолорбут араас үлэҕэ үлэлээн, бочуоттаах сынньалаҥҥа тахсан, эһээ-эбээ буолан, сиэннэрин бүөбэйдэһэн, оҕолоругар көмө буола сылдьаллар.

Кылааспыт киэн туттар оҕолоро, көхтөөх дьоммут, кылаас түмсүүтүн тэрийээччилэр:

— Тамара Кривошапкина — Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун хаһаайыстыбатын  үтүөлээх үлэһитэ, өр сыл Дьокуускай куорат ЗАГС отделын салайааччытынан, онтон Саха Өрөспүүбүлүкэтин Правительствотын иһинэн ЗАГС управлениетын салайбыта;

— Николай Максимов — Абый улууһун райисполкомун үп отделын сэбиэдиссэйинэн, Уус-Майаҕа нолуок полициятын начальнигынан, алмааһы хостуур «Нижнеленское» тэрилтэ материальнай-техническай отделын начальнигынан үлэлээбитэ;

— Василий Степанов — Ньурба оройуонун комсомольскай комитетын бастакы секретарынан, кэлин «Иис-уус АРН» тэрилтэ директорынан үлэлээбитэ, билигин «Вива+» диэн чааһынай тэрилтэлээх.

— Иннокентий Андреев – студенныыр сылларыгар СГУ-га студеннар профкомнарын салайбыта, бүтэрэн баран Студгородок директорынан, мэрияҕа сир салаатын специалиһынан үлэлээбитэ, билигин сир докумуоннарын оҥорор чааһынай тэрилтэлээх.

— Мария Васильева – Мэҥэдьэк нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, биллэр общественник, көхтөөх тэрийээччи. Хатыыга түөлбэлээн олорор одноклассниктарбыт түмсүүтүн салайааччыта.

— Маргарита Никифорова – Арктикатааҕы государственнай агротехнологическай университет байыаннай уонна регистрационнай учуотун сүрүннүүр  специалиһа.

Кинилэр бары ылыннарыылаах тылларынан, авторитеттарынан биһиэхэ улаханнык убаастанар дьоммут.

Биһиги кылаастар, Маалыкай орто оскуолатын 1976 с. бүтэрбиттэр, билигин даҕаны куруук көрсө-билсэ турабыт. Саҥа олох сиэринэн социальнай ситимнэринэн сибээстэһэбит, YouTube каналга страницалаахпыт. 2016 с. оскуоланы бүтэрбиппит 40 сылын Өлүөнэ очуостарыгар бэлиэтээбиппит. Кэлэр сылга 50 сылбытын бэлиэтээри бэлэмнэнэбит.

Оскуоланы бүтэрбиппит 35 сылыгар 2012 с. «Оҕо сааспыт ахтылҕана» диэн кылаас бастакы кинигэтин таһаарбыппыт, 40 сылбытыгар 2016 с. Өлүөнэ очуостарыгар сылдьыбыт хаартыскаларбытынан «Тохтоо дуу, көмүс түгэн!» уонна 2020 с. Улуу Кыайыы 75 сылыгар аналлаах төрөппүттэрбитин үйэтитэр «Улуу кыайыыны уһансыбыт хаан-уруу дьоммутугар сүгүрүйэбит!» диэн альбомнар, 2019 с. кылаас оҕолорун кэпсээннэринэн «Сардаҥалаах аартыктар» диэн иккис кинигэбитин бэчээттэппиппит. Саҥа дьыл аайы Хатыыга олорор доҕотторбутун кытта кэһии ыытыһан, дойдубут амтаннаах аһын сыл аайы амсайабыт, бырааһынньыктааҕы остуол бастыҥ киэргэлэ оҥостобут.

Өр сыл буолан баран, 2024 с. саас кылааһынан Маалыкайга бара сылдьыбыппыт. Бииргэ үөрэммит оҕолорбутун кытта ыалдьытымсах ыал Розалия, Андрей Даниловтар дьиэлэригэр мустан, наһаа үчүгэй истиҥ-иһирэх көрсүһүү буолбута. Билиҥҥи оскуоланы көрөн, олус диэн сөхпүппүт. Эчи киэҥин, сырдыгын, кабинеттар оҥоһуулара тупсаҕайын, оҕо үөрэнэригэр киин куорат оскуолаларыттан итэҕэһэ суох эйгэ тэриллибит диэн үөрбүппүт.

Ити курдук, оскуола сылларын ахтан-санаан аастахха, наһаа күндү, истиҥ, иһирэх. Холобур, Саҥа дьылга симэммит харыйа улахан оскуола кѳрүдүѳрүгэр лаглайан турара, пионерия күнүгэр умайар костер, сааскы саһаан кэмнэрэ…

Олох киэҥ аартыгар атаарбыт, билиини-көрүүнү биэрбит оскуолабыт үбүлүөйдээх сааскынан эҕэрдэлиибит! Өссө да өр сылларга үүнэ-сайда тур!

Түмүкпэр, бэйэм туспунан кылгастык. 1984 сыллаахха СГУ математическай факультетын бүтэрэн баран, ССРС Наукаларын Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Саха Сиринээҕи филиалын экономика отделыгар лаборанынан үлэлии киирбитим, кэнники 1986 с. отделбыт институт буолбута. Ол саҕана биир дойдулаахтарым Маалыкайтан төрүттээх экономист учуонайдар бааллара: Отделбыт салайааччыта Кириллин Андрей Дмитриевич, экономическай наука кандидата, техническай наука доктора, кэнники Саха АССР Верховнай Советын Председателин солбуйааччытынан, АЛРОСА Президенинэн талыллан үлэлээбитэ, сектор салайааччылара экономическай наука доктордара Васильев Ян Тимофеевич, Тихонов Николай Николаевич, экономическай наука кандидата Прокопьев Александр Николаевич. Мин кинилэри кытта бииргэ үлэлээбиппинэн киэн туттабын.

Билигин институппут элбэх уларыйыы кэнниттэн «НИИ региональной экономики Севера» диэн ааттанан, М.К.Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет (ХИФУ)  иһинэн үлэлиир. Мин сиртэн хостонор баай инновационнай экономикатын үөрэтэр лабораторияҕа сүрүннүүр научнай үлэһиппин, экономическай наука кандидатабын, Россия наукатын уонна техникатын бочуоттаах үлэһитэбин, ХИФУ бэтэрээнэбин.

Валентина Никифорова, Маалыкай орто оскуолатын 1976 с. выпускнига, Дьокуускай к., 2025 с.