Сэтинньи 14 күнүгэр В.И. Максимов аатынан Малдьаҕар орто оскуолатыгар улууспут үөрэҕин эйгэтигэр ураты, кэрэхсэбиллээх дириҥ суолталаах «Дьыалабыай оонньуу-2025» буолан ааста.
Бу тэрээһин Саха сирин үөрэҕириитин уонна доруобуйа харыстабылын народнай комиссара, Бүтүн Россиятааҕы Киин Ситэриилээх Комитекка Саха АССР бастайааннай бэрэстэбиитэлэ, бөдөҥ судаарыстыбаннай уонна уопсастыбаннай диэйэтэлэ Семен Николаевич Донской–II төрөөбүтэ 130 сылыгар аналлаах «Педагогическое наследие Семена Николаевича Донского-II в управленческих кадрах» диэн ааттанан оройуон учууталларын ыккардыгар ыытылынна.
Дьылабыай оонньуу сүрүн сыалынан – оройуоҥҥа учууталлар ортолоруттан салайар идэҕэ каадырдары бэлэмнээһин; салайааччы идэтийбит дьоҕурун сайыннарарга көмөлөһүү; үөрэх бастакы наркомун С.Н. Донской–II Саха сирин үөрэҕин сайдыытыгар киллэрбит сүдү кылаатын киэҥник сырдатыы буолла.
Тэрээһин үөрүүлээх аһыллыыта сахалыы эҕэрдэ үҥкүүтүнэн уонна “Кыра Донускуойга” диэн ини-бии Донскойдар түмэллэрин тэрийээччи Т.А. Саввинова анабыл хоһоонун оҕолор ааҕыыларынан саҕаланна. “Малдьаҕар нэһилиэгэ” ТСТ дьаһалтатын Аҕа баһылыга Степанов А.А., Ньурба оройуонун үѳрэҕирии салалтатын бырайыактыыр отделын салайааччыта Васильева С.И., Малдьаҕар орто оскуолатын дириэктэрэ Кириллин А.С. эҕэрдэ тылларын анаатылар. Педагогическай үлэ бэтэрээнэ, сэрии кэмин оҕото, СӨ үтүөлээх учуутала, СӨ Бочуоттаах бэтэрээнэ, Учууталлар Учууталлара, Ньурба оройуонун уонна Малдьаҕар нэһилиэгин Ытык киһитэ Николай Дмитриевич Данилов Семен Николаевич Донской–II туһунан кэпсээтэ, кини туһунан тахсыбыт кинигэлэри хайаан да ааҕарга сүбэлээтэ.
Дьыалабыай оонньууга Малдьаҕар нэһилиэгин В.И. Максимов аатынан, Хатыы нэһилиэгин Н.И. Прокопьев аатынан уонна Марха нэһилиэгин К.Д. Уткин аатынан орто оскуолаларын хамаандалара кыттыыны ыллылар.
Дьыалабыай оонньууну сыаналаатылар: Ньурба оройуонун үѳрэҕириитин салалтатын бырайыактыыр отделын салайааччыта Васильева Сардана Ивановна, Ньурба оройуонун үѳрэҕирии салалтатын кадр отделын салайааччыта Васильева Варвара Прокопьевна, «Чуораанчык» уһуйаан ОСК сэбиэдиссэйэ Кононова Мария Викторовна уонна «Чуораанчык» уһуйаан ОСК мед. үлэһитэ, педагог наставнига Иванова Таисия Васильевна.
Күрэх 4 түһүмэҕинэн ыытылынна: 1. «Яркий портрет» диэн бастакы түһүмэххэ хамаандалар видео уонна слайд көмөтүнэн хас биирдии кыттааччыларын билиһиннэрдилэр.
2. «Управленческий практикум» — бары хамаандалар оскуола дириэктэрдэрин оруолун толорон, бэриллибит 4-түү сорудахтарга араас кыһалҕалары хайдах туоратарга 10 мүн. иһигэр толкуйдаан, олус бэркэ сүбэлэрин холбоон кыһалҕаттан таҕыстылар.
3. “Педагогическое наследие Донского С.Н.-II” диэн түһүмэххэ эдэр нарком бүтүн республика үөрэҕириитин салайбыт үлэтин опытыгар олоҕуран, бырайыак оҥорбуттарын көмүскээтилэр. С.Н. Донской–II үлэтин сүрүн соругунан оскуолаларга оҕону сахалыы үөрэтии, идэлээх кадрдарынан хааччыйыы, оҕону үлэннэн иитии, норуот бэйэтин тылынан тахсар хаһыаттаах, сурунааллаах, уус-уран уонна политическай литературалаах, бибилэтиэкэлээх, музейдаах буолуутун ситиһии соругун олоххо туруулаһан туран киллэрбитэ.
Малдьаҕар уонна Хатыы хамаандалара саха тылын, култууратын сайыннарыыга, оҕону айылҕаҕа сыһыаран, үлэннэн иитиигэ аналлаах бырайыактарын көмүскээтилэр. Марха оскуолатын хамаандата С.Н. Донской-II үөрэх сайдыытыгар сүдү кылаатын билиһиннэрэр сыалтан, кини уопутугар олоҕуран араас хабааннаах үлэни ыытыаҕын туһунан “Донской суолунан” диэн бырайыак оҥорон кэпсээбитэ сэҥээриини ылла.
4. “Моя школа” диэн эмиэ бырайыак көмүскээһинигэр хамаандалар оскуолаларын инники кэм үөрэҕэр анаммыт концепцияҕа олоҕуран үлэлэнэ сылдьар бырайыактарын билиһиннэрдилэр.
Сыаналааччы сүбэ хамыыһыйата хамаандаларга туһааннаах ыйытыылары, этиилэри, сүбэлэри биэрдилэр. Түһүмэхтэр кэннилэриттэн Варвара Прокопьевна эбии сорудаҕы 2 мүн. иһигэр толкуйдуулларыгар биэртэлээтэ: Хатыы оскуолатыгар үөрэнээччилэр оскуоланы бүтэрэллэригэр туох эрэ идэлээх тахсалларын ситиһии, Марха оскуолатыгар кадрынан хааччыйыыга кэскиллээх үлэни ыытыы, Малдьаҕар оскуолатыгар — саха тылын инники өттүгэр сайыннарыы. Хамаандалар бары толлон турбакка, бэйэлэрин тус санааларын үллэһиннилэр.
Дьыалабыай оонньууну сыаналааччы Сүбэ бэрэсэдээтэлэ В.П. Васильева оонньуу түмүгүн билиһиннэрдэ. Ол курдук, Марха оскуолатын хамаандатыгар (Иванов В.В., Семенова А.А., Шадрина Р.Х., Анохина М.М.) — “За вклад в общее дело”, Малдьаҕар оскуолатын хамаандатыгар (Кириллина Е.П., Саввинова С.Н., Рожина М.И., Петрова Г.В.) — “За профессионализм” диэн анал аат кыайыылаахтарын дипломун туттартаата.
Онтон “Муҥутуур Кыайыылаах” аатын Хатыы оскуолатын хамаандатыгар (Тимофеев В.Г., Семенов И.А., Васильев В.А., Егоров Нь.Т.) нэһилиэк Аҕа баһылыга Степанов А.А. туттарда. Малдьаҕар оскуолатын дириэктэрэ Артем Семенович Кириллин Марха К.Уткин аатынан орто оскуолатын дириэктэрин сүбэһитэ, алын сүһүөх учуутала Анохина Марианна Михайловнаҕа оройуоннааҕы “Лидер деловой игры–2025” үрдүк аатын анал бирииһин туттарда.
Бу тэрээһин түмүгэр удьуор норуот ырыаһыттарын сиэннэрэ, Малдьаҕар оскуолатын үөрэх чааһыгар дириэктэри солбуйааччы Туйаарыма Филиппова уонна иитэр үлэҕэ дириэктэри солбуйааччы Саргылаана Саввинова оһуохайы оройуттан туттулар.
Уон икки кыттааччыттан биэһэ эр киһи, буолаары буолан бары салайар үлэһиттэр (2 дириэктэр, 3 дириэктэри солбуйааччы) кэлбиттэрэ олус үөртэ. Эр киһи салайар, иитэр-үөрэтэр үлэҕэ сылдьар буоллаҕына омук инникилээх, кэскилэ сырдык. С.Н. Донской–II кинилэр саастарыгар сылдьан бүтүн өрөспүүбүлүкэни сайыннарыыга киллэрбит кылаата сүдү.
Инникитин бу «Дьыалабыай оонньуу» өссө ситэн-хотон салгыы 3-5 сылга биирдэ ыытыллар үгэскэ кубулуйдар диэн баҕа санааларын эттилэр. Бары кыттааччыларга, ыҥырыыбытын ылынан, бириэмэлэрин анаан кэлбиттэригэр уонна бу «Дьыалабыай оонньууну» тэрийэргэ сүбэ-ама буолбут, кэлэн сыаналаабыт Варвара Прокопьевнаҕа, Сардаана Ивановнаҕа, Таисия Васильевнаҕа, Мария Викторовнаҕа улахан махталбытын тиэрдэбит.
Эһиги оҕоҕо аныыр сүрэххит сылааһа дьол-соргу аргыстанан төнүннүн, дойдубут кэлэр кэскилин туһугар саҥа арыйыыларга күүс-уох эптин. Эһиги сыралаах үлэҕитинэн дойдубут сарсыҥҥы сардаҥалаах күнэ сандаардын!
Елена ИВАНОВА,
Малдьаҕар бибилэтиэкэрэ