Үөрүттэн быстан соҕуруу барбатах, Ньурба анныгар кустары кытта бииргэ уста сылдьар кубаны күннэтэ көрөбүт. Элбэх киһи төлөпүөҥҥэ статуһугар таһаарар. Барар санаалара да суох курдук. Бары дьыл баччатыгар тымныыга хаалбыт көтөрдөрү аһыналлар. Куба саха өйдөбүлүгэр ытык көтөр, көрөн турар өлүүгэ тиэрдэр айыыга тэҥнээх.
Бэҕэһээ улуус баһылыга Алексей Иннокентьев планеркаҕа кубаны кыаллар буоллаҕына тутан ылан экологияҕа туттарарга Олоҕу-дьаҺаҕы хааччыйар сулууспаҕа сорудахтаабыта. Бүгүн экология кэмитиэтин уонна Быыһыыр сулууспа Ньурбатааҕы көрдүүр-быыһыыр этэрээтин үлэһиттэрэ икки мотуорканан киирэн кубаны тутаары соруммуттара да, кыаллыбата. Куба дьону чугаһаппакка көтөн хаалла. Ол эрээри ырааппакка өрүскэ сылдьар.
«Бу оҕо куба, кыаммат буолан үөрүттэн быстан Ньурба анныгар хаалан хаалбыт, — диир Ньурбатааҕы экология судаарыстыбаннай кэтэбилин кэмитиэтин салайааччыта Алексей Афанасьев. – Куба көтөр, доруобай, аһыыр, устар кыахтаах, онон тыытыллыа суохтаах. Куба бултанар көтөр буолбатах, онон киһи бэйэтин баҕатынан айылҕаттан кубаны арааран тутан ылара сокуонунан бобуллар. Муустаах ууга кубаны быыһыы сатааһын киниэхэ улахан стресс буолар, куота сатаан онто суох кэмчи күүһүн-сэниэтин барыыра кубаҕа бэйэтигэр өссө кутталы үөскэтэр.
Куба тымныыны үчүгэйдик тулуйар көтөр, онон чопчу кини олоҕор өлүү суоһуур түгэнигэр эрэ (кыната тостубут, хааннырбыт, бэйэтэ муус хам тоҥоору гыннаҕына) эрэ киһи быыһыан сөп. Ону даҕаны кубаны быыһыы сатаан киһи олоҕор бэйэтигэр куттал суоһаабат буоллаҕына.
Сорох дьоннор кубаны аһынан аһаталлар эбит. Мээнэ аһатар кутталлаах. Тоҕо диэтэххэ, килиэбинэн, булканан, суухаранан аһатыллыа суохтаах: куртаҕа ыарытыйан өлүөн сөп. Онон кубаны аһатымаҥ, киниэхэ анаан мууһу алдьатымаҥ. Биһиги кубаны салгыы кэтээн көрөбүт».
Геннадий АНТОНОВ