Нэһилиэкпит киинигэр кэмиттэн кэмигэр уолаттар бөҕөтө хаамсаллар. Ол өрүс диэки барар боксердар. Киэн туттар биир дойдулаахпыт А.И. Пахомов аатынан олимпийскай резервэ өрөспүүбүлүкэтээҕи спортивнай оскуолатын үөрэтэр-дьарыктыыр тэрээһиннэрэ (УТМ – учебно-тренировочное мероприятие) быйыл Ньурбатааҕы отделениетыгар ыытылла турар, ол эбэтэр Антоновкаҕа.
Бу тэрээһиннэр спортивнай оскуола араас улуус отделениеларын оҕолорун хабар. Үс сезоннаахтар. Бастакы сезоҥҥа кыра уолаттары олохтоох тренер Михаил Хатылыков илдьэ сылдьыбыта. Билигин орто саастаахтарга үс тренер үлэлиир, атырдьах ыйыгар улахан уолаттарга буолар. Сүрүн болҕомто, биллэн турар, оҕо дьарыгар. Маны таһынан култуурунай өттүн эмиэ олус бэркэ атаараллар. Онон спортсмен оҕо лааҕырга сылдьар кэриэтэ. Интернакка олороллор, Ньурба остолобуойугар киирэн күҥҥэ үстэ аһыыллар, спортзалга, пааркаҕа, Бүлүү биэрэгэр дьарыктаналлар.
«Иккис сезоҥҥа барыта 40 оҕо баар, үксүлэрэ 7-9 кылаастар: 16 – өрөспүүбүлүкэ араас улуустарыттан, 24 – Ньурбаттан. Ол иһигэр Ньурбаттан икки кыыс. Үс тренер, биир быраас үлэлиибит, салалтаттан методист баар. Сэргэхсийэн Бүлүү биэрэгэр, Антоновка пааркатыгар эмиэ дьарык ыытабыт, кросстуубут. Сорох күннэргэ ойуур баһаарыттан буруолаах буолан нагрузкабытын хайаан да учуоттуубут», — диэн кэпсиир олохтоох отделение тренера Руслан Васильев.
Музейга, кинотеатрга сылдьыбыттар, ПДН профилактическай тэрээһинигэр кыттыбыттар, балыктыыллар. Сайыҥҥы кэмҥэ маннык эбии дьарыгы тулуйара эрэ тулуйар, онон УТМ-ҥа баҕалаах эрэ бары киирбэт эбит. Эбии атын улуустартан спортивнай оскуола отделениеларын тренердара кэлэн үлэлии сылдьаллар. Кинилэри кытары эмиэ кэпсэтэн аастыбыт.
1983 сылтан тренердыыр, Өлөөннөөҕү отделениеҕа үлэлиир СӨ үөрэҕириитин туйгуна, СӨ боксаҕа Үтүөлээх үлэһитэ Дмитрий Болтунов үөлээннээҕэ, бииргэ дьарыктаммыт доҕоро Артур Пахомов аатынан оскуолаҕа баарыттан киэн тутта этэр. Дмитрий Николаевич кэпсээниттэн: «Боксанан хойутаан дьарыктаммытым. Биһиэхэ, хоту, мин эдэр эрдэхпинэ спортивнай оскуола да буолбакка, секциялар да суоҕун кэриэтэ этэ. Армияттан кэлэн баран СӨ Үтүөлээх тренерыгар Вильям Ивановка түбэһэн дьарыктанан саҕалаабытым уонна ССРС спордун маастарын кандидатыгар тиийбитим». Өрөспүүбүлүкэҕэ иккитэ бастыы сылдьыбыт боксер Ньурбаҕа элбэхтэ сылдьыбытым диэн ахтар. Ааттаах-суоллаах биир дойдулаахпыт доҕорун бачча көрсөн баран Артур Иннокентьевич туһунан эмиэ ыйыттыбыт: «Чугас доҕорум этэ, бииргэ сылдьааччыбыт. Кэнники улахан да тренер буолбутун кэннэ өрүү көрсөөччүбүт. Арассыыйаҕа аан дойду чемпионата буоларыгар ыҥырбыта. Доҕорбут хас да Олимпиадаҕа сылдьыбыт буолан бары билсэллэр, тренердар олох убаастыыллар, омук боксердара дорооболоһо сылдьаллар. Оһуобай этэ көрөргө …».
Ол онно отучча оҕо дьарыктанар, аҕыйах миэстэлээх интернат баар. Уопуттаах тренер Дмитрий Николаевич санаата: «Ханна баҕарар оҕолор бааллар. Үлэлиэххэ, дьарыктыахха наада. Кыра да бөһүөлэккэ биир-икки чаҕылхай оҕо эбэһээт баар. Биһиги түмүөхпүтүн наада. Манна кэллэххэ Ньурбаҕа залга дьарыктанааччыбыт. Артур Иннокентьевич атынан сылдьааччы, Антоновкаҕа киэһэ сыарҕалаах атынан барабыт дьиэтигэр. Итинник үлэлиир дьон баар буоллахтарына тахсаллар оҕолор – барытын биэрэн туран. Быстах-быстах сырыттаххына үлэ түмүгэ көстүбэт». Бастаан бу бокса оскуолата арылларыгар элбэх отделениелар баар буолбуттарыгар онно оҕо бөҕөтө тахсыах курдук буолан испитин, нэһилиэк аайы кэриэтэ баара үчүгэйин этэр Өлөөн тренера. Кэнники штат аҕыйаан кииҥҥэ сылдьар эрэ оҕолор хабыллар курдук буоллулар диэн Дмитрий Николаевич тус санаатын үллэстэр. Тыа сиригэр чаҕылхай оҕолор баалларын бэлиэтиир: «Билигин интернаттар бааллара үчүгэй. Ол эрэн билигин олох атын, оҕо менталитета араас, иһинээҕи боппуруос элбэх. Оҕо интернакка олорорго, сыһыан олохтуурга үөрэниэн наада, төрөппүт сөбүлэһиэн наада, үөрэх да өттүнэн оҕо таһыма араас, атын оскуолаҕа, учууталларга эмиэ үөрэниэххэ наада. Ыарахаттардааҕын да иһин, усулуобуйа баарын тухары үлэлиибит, оҕолорбутун дьарыктыыбыт».
Иккис тренер Анатолий Филиппов, СӨ физическэй култуураҕа уонна спорка Үтүөлээх үлэһитэ. Уус-Майаҕа быйыл тохсунньуга саҥа арыллыбыт отделениеҕа отуттан тахса оҕону боксаҕа дьарыктыыр, 2001 сылтан тренерынан үлэлиир. Анатолий Никитич боксанан дьаныардаах дьарыгын эмиэ аармыйаттан саҕалаабыт. Часть турнирыттан дойду таһымыгар тиийбит боксер 19 сааһыгар фурор оҥорон турардаах, күнүн кытары өйдүүр уонна сэмэйдик кэпсиир: «1983 с. тохсунньу 9 күнүгэр Читаҕа мастерскай — бастыҥнар киирсэр турнирдарыгар бастакы бойбар Олимпиада чемпионун кытары Шамиль Сабировтыын түбэспитим. Бастакы рауҥҥа нокауттаабыппар зал бастаан ылы-чып буолла, онтон көрөөччүлэр куугунас буола түстүлэр… Ол кэннэ Москваҕа ЦСКА-ҕа ыҥырбыттара». 2007 сылга карьератын түмүктээбит кэпсээҥҥэ сылдьар спортсмен ситиһиилэрэ үгүс: аан дойду кылаастаах боксаҕа спорт маастара, ССРС чемпиона, призера, Европа чемпионатын кыттыылааҕа, «Игры Доброй воли» 1990 с. призера, Барселонаҕа 1992 с. ыытыллыбыт Олимпийскай оонньуулар кыттыылааҕа. Билигин бокс оҕолорго төһө популярнайын туһунан санаатын ыйыттыбыт: «Популярнай. Холобур буолар дьоммут бааллара олус үчүгэй. Георгий Балакшиммыт, Василий Егоровпыт». Икки нэдиэлэлээх сезон тэрээһинэ үчүгэйин, дьарыгы кытары сынньалаҥы дьүөрэлээн, бары бииргэ интернакка сытан таһаарыылаах үлэ бара турарын бэлиэтээн эттэ.
Түмүккэ тренердэр Ньурбатааҕы кэллиэгэлэригэр, олохтоох отделение салайааччытыгар Валерий Пахомовка, кэлэктиипкэ махталларын биллэрдилэр. Эрдэ сыллата бу УТМ Еланкаҕа баар лааҕырга буолар эбит буоллаҕына, быйыл үөрэх дьыла бүтүүтэ Ньурбаҕа буолар буолбут. Кылгас кэм иһигэр бэлэмнэнэн, тэрийэн, усулуобуйа олохтоон былааннабыт үлэ этэҥҥэ барарын Дмитрий Николаевич, Анатолий Никитич эттилэр. Оҕолору да көрдөххө сөбүлээн сылдьаллара биллэр. Кэпсэтэн баран өрүскэ дьарыкка бардыбыт. Сэрэхтээх буолуу өттүн, оҕолор доруобуйаларын спортивнай оскуола бырааһа Николай Бурцев кэтиир, көрөр-истэр. Өрүс тааһын туһанан, киэҥҥэ-куоҥҥа эрчиллии арааһа. Оҥоойута, куйаас халлаана оҕо дьулуурдаах буоларыгар эбии дьарык буолар да курдук быһыыта. Ону ааһан оруобуна олимпиец Георгий Балакшин улааппыт дьиэтин анныгар. Ити курдук олохтоох исписэлиистэрбитин тэҥэ өрөспүүбүлүкэ бокс историятыгар сүдү кылааттаах, улахан уопуттаах тренердэр кэлэн оҕолорбут эбии сайдаллар.
Октябрьскай нэһилиэк дьаһалтатын пресс-киинэ