Ыйга тиийбэт кэминэн РФ Госдуматын дьокутааттарын талыахпыт. Дойдубут дьылҕата быһаарыллар Анал байыаннай дьайыы уонна арҕаа дойдулары кытта күөнтэһии, дойду тутулуга суох буоларын туруулаһыы кэмигэр бу быыбар дойду инники сайдыытыгар сүҥкэн оруоллаах. Ньурба улууһун территориальнай быыбар хамыыһыйатын (ТИК) бэрэссэдээдэлэ Наталия Петрованы кытта көрсөн, быыбарга бэлэмнэнии үлэтин туһунан кэпсэттибит.
— «Госдума быыбарыгар бэлэмнэнии үлэтэ былааннаахтык бара турар, — диир Наталия Семеновна. – Билигин сүрүннээн 3 хайысхалаах үлэни ыыта сылдьабыт. Бастакытынан, балаҕан ыйын 14 к. диэри быыбар күннэригэр ханна пропискалаах миэстэлэриттэн атын сиргэ баар буолар дьонтон сайабылыанньа хомуллар. Онон билигин балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр устудьуон оҕолор, сайын кэлэн сайылаан баран төннөн Дьокуускайга уо.д.а. сирдэргэ кыстыыр дьон, командировкаҕа айаннааччылар уо.д.а. араас төрүөтүнэн пропискалаах миэстэлэригэр суох буолар дьон ТИК-кэ кэлэн эбэтэр Госуслуга порталын, МФЦ нөҥүө балаҕан ыйыгар быыбарга ханнык миэстэҕэ кытталларын быһаартаран сайабылыанньа биэрэр кэмнэрэ.
ТИК-кэ 20-чэ киһи кэлэн сайабылыанньатын биэрдэ, онон бытаан соҕус. МФЦ-тан эбэтэр Госуслуга порталыттан сибидиэнньэ мунньуллан баран кэлэр. Инньэ гынан төһө киһи Госуслуга уонна МФЦ нөҥүө сайабылыанньатын биэрбитин атырдьах ыйын бүтүүтэ билиэхпит.
Иккиһинэн, атырдьах ыйын 20 күнүттэн «ИнформУИК» диэн федеральнай бырайыакка киллэрбиттэрэ, онно Саха сирэ, улуустар эмиэ кытта сылдьабыт. Улууспут үрдүнэн 61 кэрийээччи (обходчик) уонна ТИК-кэ 3 координатор диэн талыллан, 34 киһи бу бырайыакка үлэлэһэ сылдьар.
Обходчиктар хас биирдии нэһилиэккэ уонна Ньурба куоракка быыбардыыр учаастактарынан дьиэлэри, ыаллары иһитиннэрэр-биллэрэр соруктаах кэрийэллэр. Быыбар ханнык таһымнааҕын, хаһан буоларын, бу дьиэ кэргэн дьонноро ханна тиийэн хастан хаска диэри быыбардыан сөбүн, быыбар буолар сирин аадырыһын, эбэтэр доруобуйатынан хааччахтаах, дьиэтигэр быыбардыыр дьон баар буоллаҕына кинилэр хайдах сайабылыанньа биэриэхтэрин сөбүн билиһиннэрэн кэпсииллэр.
Үһүс үлэбит – биллэн турар, учаастактары быыбарга бэлэмнээһин. Быйыл улууспутугар кыра уларыйыылаахпыт. Урут 30 учаастак уонна 1 быстах кэмнээх учаастак (Накыыҥҥа) баар буоллаҕына, Ньурба куоракка кулун тутар ыйга быыбардыыр учаастактар кыраныыссаларыгар уларытыы киирбитэ. Онон Ньурба куоракка урукку курдук 10 быыбардыыр учаастак буолбакка, быйылгыттан 7 учаастак буолла.
Уларытыы төрүөтэ – Ньурбаҕа «Саахалланар туруктаах дьиэлэртэн көһөрүү» бырагыраама олоххо киирэн, элбэх кыбартыыралаах дьиэлэр тутуллан сорох учаастактар быыбардааччыларын ахсаана улаатта, сорох учаастактар киһилэрин ахсаана аҕыйаата. Ол иһин итини тэҥниир сыаллаах уларытыы киирдэ.
Онон улууска билигин 27 учаастак уонна 830 №-дээх Накыыннааҕы быстах кэмнээх учаастак баар. Быыбардары тэрийэн ыытарга учаастактааҕы быыбардыыр хамыыһыйалар (УИК-тар) 200-тэн тахса чилиэннэрэ үлэлиэхтээхтэр. Итиэннэ 9 чилиэннээх ТИК улууска быыбары сүрүн тэрийээччи буолан үлэбитин саҕалаатыбыт.
— УИК-тарга билигин ханнык үлэ барарый?
— Бу күннэргэ быыбар буолар сирдэригэр куттал суох буолуутун хааччыйыы өттүнэн бэрэбиэркэ ыытыллар. Хонтуоруоллуур уорганнары – Роспотребнадзоры, баһаарынай надзору уонна Росгвардияны кытта көрөбүт. Маалыкай куустата көрүллэн бүттэ. Оптуорунньукка Дьаарханы, Чаппанданы уонна Ньурба к. иһинээҕи учаастактары бэрэбиэркэлээтибит. Бэрэбиэркэ бу нэдиэлэнэн бүтүөхтээх.
Мэлдьи буоларын курдук, миэстэтигэр быыбардыыр учаастактары бэлэмнииргэ сүрүн көмөнү олохтоох дьаһалталар оҥороллор. Ол курдук, резервнэй учаастак анааһына, резервнэй генератордары булуу, сейфэнэн хааччыйыы, видеонан кэтээн көрүү, Интэриниэт, сибээс боппуруостара – кинилэр хааччыйыыларыгар турар.
Ону таһынан «Ростелеком» тэрилтэни кытта дуогабардаахпыт. 6 учаастагы видеонан суукканы эргиччи устууну «Ростелоком» туруоран холбоон биэрэр. Онон өрөспүүбүлүкэҕэ Уопсастыбаннай киинтэн ким баҕарар киирэн, быыбар хайдах бара турарын хонтуруоллуон сөп. Улахан учаастактар: тыа сирдэриттэн Маалыкай, Антоновка уонна Ньурба куорат 4 учаастага ити бырагыраамаҕа киирэллэр. Атын быыбардыыр учаастактарга барытыгар видеозапись оҥоһуллуохтаах.
Быйыл эмиэ уопсастыбаннай хонтуруол күүһүрэр. Кандидаттар, баартыйалар, СӨ Уопсастыбаннай палаатата быыбары кэтээн көрөөчччүлэри аныыллар.
— Наталия Семеновна, Госдума быыбарын кытта сэргэ муниципальнай таһымнаах быыбар эмиэ ыытыллар дии.
— Быйыл Ньурба биир уокуругар Госдума быыбарын кэмигэр муниципальнай самалык быыбар буолуоҕа. 8 №-дээх Амакинкатааҕы 1 мандааттаах уокурукка улуус Сүбэтин дьокутаатын талыахтара.
Манна сайабылыанньаларын биэрэн, 4 кандидат регистрацияны ааста. Бастакынан ЛДПР-тан турбут Илья Александрович Енохов, онтон салгыы «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйаттан – Сергей Валерьевич Никифоров, бэйэтэ туруоруммут (самовыдвиженец) Антонина Романовна Бадретдинова уонна «Сиэрдээх Арассыыйа» баартыйаттан Николай Алексеевич Тихонов регистрацияламмыттара. Кандидаттар билигин аҕытаассыйаларын түһүмэҕэр киирэн үлэлии сылдьаллар.
Бу Амакинкатаҕы быыбардыыр учаастакка 2023 с быыбарга кыттыбыт, 18 саастарын туолбут уокурукка олорооччулар быыбардыыр бырааптаахтар. Ол иһин самалык быыбар диэн ааттаах. Бу муниципальнай быыбарга бэлэмнэнии эмиэ бара турар. Бу күннэргэ кандидаттар бэрэбиэркэлэрин бүтэриэхпит, кандидаттар тустарынан хаһыакка уонна көрдөрөр-иһитиннэрэр сириэстибэлэргэ, былакаат эҥин быһыытынан оҥорон ити уокурук быыбардааччыларын билиилэригэр киэҥник тарҕатыахпыт.
Геннадий АНТОНОВ