Бу кэпсиир киһим хайа күн борбуйун көтөҕүөҕүттэн сыччах тимир көлөлөрү айааһаан дуоһуйуу ыларын таһынан дьоҥҥо үтүөнү оҥорорунан тыл төбөтүттэн түспэт.
Кинини кытта ааҕааччылары билиһиннэрэри наадалааҕынан аахтым. Ньурбаттан тахсыһан иһэр аргыстарым кэпсээннэрэ хааһахтан хостонордуу холоонноох, таарыйбатах тиэмэлэрэ суоҕун кэриэтэ. Ол да буоллар балай да уһуннук урбааҥҥа бэйэ дьарыктаахтарга тохтоотулар.
Онтон биир эдэр киһи: «Аныгы олох ирдэбиллэригэр сөрү-сөп түбэһэн сылбырҕатык хамсаналларынан Киирэптэри эрэ өрө тутарым. Онтум баара сыысхалланна: Коля хайдах курдук маркетины баһылаабытый, ити автосервиһы арыйыы автотехника рыногын сыныйан үөрэппитин түмүгэ. Тиэхиникэ аата тиэхиникэ – аккаастыыра тирээтэҕинэ арбаҕастаах да абыраабат, оттон Мархаҕа тиийиэ эрэ кэрэх – харахтан сыыһы ылбыттыы буоллаҕа ол» диэтэ.
Дьэ бу мөккүөрэ суох дьыала. Ити Колябыт толору аата–суола Николай Егорович Михайлов, бу күһүҥҥүттэн биисинэс-былаанын көмүскээн бэйэ дьарыктаах статуһун ылан мэктиэтигэр, тимир көлөлөөхтөргө аанньал кэриэтэ буолла. Оҥоһуллар өҥөлөр элбэхтэр, инньэ гынан килийиэннэр Ньурбаттан, Маалыкайтан, бары чугастааҕы нэһилиэктэртэн хотоҕостуу субуллаллар. Айанньыттар күнүс эрэ барааҥка эргиппэттэр, түлэй түүн үөһүгэр моһуогурбуттарга Николай көмөлөспүтэ ааҕан ситиллибэт, онон дьон махтала уҕараабат.
Аҕа оскуолата – бараммат баай
Николай Егоровичтыын кэпсэтии аныгылыы тылынан эттэххэ «успешнай киһи» диэн өйдөбүл диэки иэҕилиннэ. Биллэн турар, аҕыйах ый анараатыгар автосервис арыйбыт киһи баллайар барыһы сомсон байбытын-тайбытын, улахан ситиһиилэммитин тымтыктанан буолуох күүстээх прожекторынан да көрдөөн булуллубат. Ити да үрдүнэн мин сэһэргэһээччибин син биир «успешнайдар» эрээттэригэр туох да иэҕэ-чуоҕа суох киллэрдим. Тоҕо?
Кини оҕо сааһын туһунан сып-сылаастык кэпсээбитэ онно төрүөт буолла. Ийэлээтэр ийэтэ Людмила Николаевна, аҕалаатар аҕата Егор Федотович нэһилиэк туруу үлэһиттэрэ буоланнар тыл төбөтүттэн түспэтэхтэрэ. Оттон Егор Федотович курдук араас тиэхиникэни айааһаан үлэ бөҕөнү үмүрүппүттэр олус элбэҕэ суохтар. Киһи кэрэхсиирэ баар: ыал аҕата икки уолун бэйэтин кытта тэбис-тэҥҥэ сырытыннарар идэлээх эбит. Инньэ гынан Колялаах (Николай Егорович) Володя (Владимир Егорович) саастыылаахтарыттан тимир көлөлөргө эрдэлээн сыстыбыттар. Сыстыахтара эрэ дуо, били поэт «одна, но пламенная страсть» диэбитинии тиэхиникэ абыгар куттарын туттарбыттар.
Николайга билиҥҥэ диэри биир дьикти үөрүүлээх түгэн сүрэҕэр сөҥө сылдьар. Ол курдук аҕата биир үтүө күн Күбэйдиҥдэҕэ, Бөргөмдөҕө комбайнынан бурдук быһарыгар мэлдьи буоларын курдук Коляны илдьэ барар. Омурҕаҥҥа чэйдэрин өрүнэллэригэр аҕата уолугар «бириэмэ былдьаһык, эн сменщиктыыгын, аһылыкка ыҥырыаҕым» диир уонна бүтүн комбайны оҕочооско туттараат элэстэнэн хаалар.
Уол үөрүүлээх-көтүүтүн кытта комбайнын эрэллээхтик ыытан толуу туорахтаах бурдугу хомуйбутунан барар. Арай кыһалҕата диэн биир эбит: кини комбайн сидениетыгар олордоҕуна уруулга чуут-чаат тиийэр, онон туран эрэн ыытарга күһэллэр, аҕа сорудаҕа этэҥҥэ толоруллар.
Егор Федотович уолаттарыгар киһи сатыырын эһиги эмиэ сатыахтааххыт диэн үөрэтэр-такайар эбит, инньэ гынан кинилэргэ эр киһи үлэҕэ-хамнаска сатабылларыгар кыымы сахпыт киһинэн аҕалара диэтэххэ алҕас буолбат. Егор Федотович тимир көлөлөрүн уолаттарыгар эрэнэн туттарара оруннаах эбит – оҕолор ити иннигэр кытаанах тургутууну ааһаллар, быһата, дьиэтээҕи автоинструкторга үөрэнэллэр, эксээмэни иккистээн туттарыы да ханна барыай, баар этэ.
Николай Егорович аҕатын оскуолатыгар махтаныан махтанар, дьарыкпын буларбар кини сиэтэн аартыкка таһаардаҕа, онон да суоппар А, В, С, Д, Е категорияларын барытын ыллаҕым диир.
Үчүгэйи оҥоруу – дууһа туруга
Николай Егорович олоҕун орто омурҕаныгар чугасаһан эрэр. Бу кэмнэр усталаах-туораларыгар кини барааҥканы эрэллээхтик эргитэн Анаабырынан, Ээйигинэн уо.д.а. улуустарынан таһаҕас бөҕөнү таһан бэрт күүтүүлээх күндү киһинэн буолбута. Ити быыһыгар аҕатын курдук водовозтаан да ылта, тыалары кэрийэн булт да сонордообута. Сылдьарын былаһын тухары тиэхиникэ моһуогурдаҕына тэйиэс айаннаан өрөмүөннэппэккэ олорор түөлбэҕэ мастарыскыай баара буоллар бэрт этэ диэн санааны иитийэхтиир.
Холоонноох доҕорун, тапталлаах кэргэнин Парасковья Васильевналыын сүбэлэһэллэр, ыал аҕата биисинэс-былаан суруйар түбүккэ түһэр. Нууччалаатахха «мужик сказал – мужик сделал» диэн манныгы этэн эрдэхтэрэ, соторунан Мархаҕа 7х8 кв.м. иэннээх икки массыына киирэр гарааһа дьэндэйэр, автосервис аана нэлэччи аһыллар. Үөһэ эппитим курдук автосервис оҥорор өҥөлөрө элбэхтэр – шиномонтаж, автозапчастары уларытыы, престээһин, утепляйдааһын, ходовойу оҥоруу о.д.а.
Килийиэннэр Николай Егорович массыына оһохторун сууйар тэрилин олус биһирээбиттэр. Дьиҥэр бу сонун өҥөтүн ааһан мастарыскыай хаһаайынын бэйэтин айан оҥоруута, онон рационализаторскай этии диэххэ дуу. Массыына оһоҕо сууйулунна да салон итиинэн илгийэн тымныыны «кэлиий да» диэн ыҥырарга омуна суох (оһох сууйуута 3 чаас кэриҥэ). Күннэтэ 3 хас массыына өрөмүөнү ааһар, аны туран өҥө сыаната халлааны харбаспатынан дьон-сэргэ биһирэбилин ылла.
Манна кыратык тохтоон ылыам эрэ. Харчы харчынан, ол гынан баран Николай Егорович бигэ өйдөбүлүнэн сатабылтан салаллан тустаахха киирбит үп-харчы сыччах бэйэҕэ эрэ буолбакка атыттарга үчүгэйи-үтүөнү оҥоруохтаах. Били «успешнай» киһи диэн өйдөбүл мантан силис анньарын ама, ким мөккүһүөй. Хаһаайынтан этэҥҥэ үлэлээн истэххинэ аны массыына саппаас чаастарынан эргиниэххин хайдаҕый диэн олуона соҕустук ыйыттым. Киһим күлэн баран халыҥ соҕус харчыланнахха эрэ кыаллар дьыала диэтэ, кырдьыга да оннук буоллаҕа. Кэм көрдөрөн иһиэҕэ диэххэ.
Николай Егорович тыа нэһилиэктэригэр араас тиэхиникэ сыллата элбиириттэн үөрэр, суолга сэрэхтээх буолууга ГАИ-лар, ДПС-тар кытаанахтык ылсыспыттарын биһириир. Ол гынан баран оскуола үрдүкү кылаастрыгар автодьыалаҕа үөрэтии аныгы олох ирдэбилэ буолуохтааҕа материальнай-техническэй бааза суоҕуттан харгыстанар быһыылаах диир.
Оҕо өйө имигэс, онон тиэхиникэни ыытарга үөрэнии орто сүһүөх саастан саҕаланара ордук диэн толкуйдаах. Бу сөп даҕаны: уолаттар матассыыкыл, массыына ыытыахтарын төһө баҕараллара буолуой, бырааба суох сылдьан туохха баҕарар түбэһиэхтэрэ турдаҕа. Марха оскуолата аны сайын гараас туттан үлэҕэ киллэриэхтээх, оччотугар уолаттарга автодьыала үөрэҕэ киирэрэ буоллар диир кэпсэтээччим. Ити маҥнайгыта.
Иккиһинэн. Уопуттаах суоппар этэринэн Мархаттан өрүскэ киирэр айан суола кыараҕас, ити туһунан мунньахтарга кулгаах чэрдийиэр диэри этинэллэр. Саатар кыһыҥҥы кэмҥэ суолу кэмиттэн кэмигэр анньаллара буоллар диэбитэ оруннаах.
Николай Егорович өрөмүөнүнэн эрэ муҥурдаммат хоһуун. Хаһыс да кыһынын кини олохтоох нэһилиэнньэҕэ идэһэ эттэрин распиловкалаан абыраата. Тиэхиникэтэ суохтарга эттэрин эрбэтэн босхо дьиэлэригэр илдьэр. Бу олус күттүөннээх көмө да диэбэтэрбит үтүө, сырдык санаа туоһутунан күндү.
Аны туран үчүгэйи оҥоруу ээр-сэмээр салҕанар. Ол курдук хаһаайын тиэхиникэҕэ сыстаҕас эдэр киһини, Радик Федоровы көмөлөһүннэрэн бэйэтин сатабылыгар такайарга турунна.
…Өссө да кэпсэтэ түһүөхпүн автосервиска килийиэннэр кэлэннэр түбүк-садьык үөһэ оргуйан үллэҥнээтэ, мэһэй-таһай буолумуохха, үчүгэйи-үтүөнү оҥоруу маннык сириэдийэ турдун.
Афанасий ИВАНОВ.